STUDIO 111...

Λίγα λόγια για εμένα
...
Σύνδεσμοι


Ο ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΠΟΜΠΗΙΑΣ...!..Ζούμε την κρίση του καπιταλισμού, της χλιδής και της τρυφής
803 αναγνώστες
Κυριακή, 19 Οκτωβρίου 2008
13:31


 

Α’ Τα αίτια της κρίσης

Ο Τζον Μέιναρντ Κέινς (1883-1946) λέει κάπου (στο κλασικό έργο του «Η γενική θεωρία της απασχόλησης, του τόκου και του χρήματος) «αν χρωστάς στην τράπεζα 100 λίρες, έχεις πρόβλημα, αν χρωστάς 100.000 λίρες, η τράπεζα έχει πρόβλημα». Σ' αυτό το ευφυολόγημα κρύβεται η αναγνώριση της αρχής της πυθαγόρειας ισορροπίας με τις άπειρες εφαρμογές της. Στην περίπτωση της κεϊνσιανής ρήσης, τονίζεται η σημασία του σημείου ισορροπίας στις τραπεζικές συναλλαγές. Οι τράπεζες επί σειράν ετών εδάνειζαν αφειδώς. Οι πολίτες σ’ όλον τον αναπτυγμένο κόσμο εξεπαιδεύοντο ή καλύτερα εξελογιάζοντο στο να δανείζονται. Η μία πιστωτική κάρτα διεδέχετο την άλλη. Η μία τράπεζα ανελάμβανε τις επισφάλειες της άλλης. Κανένας δεν έλεγε ή δεν έκανε κάτι για να φρενάρει τους τραπεζίτες και να επισημάνει τους κινδύνους στους πολίτες που έσπευδαν να εκμεταλλευθούν τις προσφορές. Εθελοντές όμηροι, οι καρτόπληκτοι, υποθήκευαν το μέλλον τους και υπονόμευαν ακούσια έστω τις τραπεζικές συναλλαγές. Η δίνη οδηγούσε με μαθηματική ακρίβεια στον «άπληστο πίθο», δηλαδή στον ακόρεστο πίθο, στο πιθάρι χωρίς πυθμένα, στην κατάρρευση μ’ έναν λόγο.


Β’ Τι συνέβη στην Αμερική;

Στην Αμερική, για παράδειγμα, η κρίση στα στεγαστικά δάνεια υπήρξε θεαματική και κατάδηλη. Αυτό που δεν φάνηκε, που δεν ήταν φανερό, ενώ ήταν γνωστό σε όλα τα «γκισέ» και σε όλα τα dealing rooms όλων των τραπεζών, ήταν οι επισφάλειες. Σε παλιά σπίτια αξίας 100 χιλ. δολαρίων στην Ανατολική και τη Δυτική ακτή των ΗΠΑ φόρτωναν πονηροί ή αφελείς δανειολήπτες (κατά βάσιν οι πρώτοι) υποθήκες πενταπλάσιας ή και δεκαπλάσιας αξίας. Οι πονηροί δανειολήπτες αφού έπαιρναν το δάνειο εγκατέλειπαν το σπίτι στην τράπεζα. Τα golden boys είχαν κάνει το θαύμα τους παραλείποντας να ελέγξουν τις επισφάλειες και μετατρέποντας τον τζίρο που έκαναν σε πυριτιδαποθήκη πάνω στην οποία εθεμελίωναν φαινομενικά (γιατί στην πραγματικότητα το τίναζαν στον αέρα) όλο το σύστημα. Ενα σύστημα αμοιβών, μισθών και bonus προς ίδιον όφελος με την αύξηση των αφερέγγυων πελατών και του τζίρου. Οι τράπεζες εδανείζοντο και ασφαλίζοντο με τη σειρά τους από άλλους επενδυτικούς χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς, που και εκείνοι δεν εσέβοντο τον κανόνα της ισορροπίας μεταξύ δανειστού - ασφαλίζοντος και δανειζομένου - ασφαλιζομένων. Τα διευθυντικά στελέχη (τα λεγόμενα golden boys) και στα ανώτερα επίπεδα τραπεζικών ασφαλειών και αντασφαλειών είχαν την ίδια νοοτροπία: ο τζίρος είναι το σχεδόν απόλυτο κριτήριο για τη βελτίωση της δικής τους θέσης (οικονομικής, διευθυντικής, κοινωνικής).


Γ’ Η ανισόρροπη ανάπτυξη

Ο ατομισμός, το ψέμα και η ιδιοτέλεια, μαζί με την απληστία των ραντιέρηδων, έφθειρε όλο το χρηματοπιστωτικό σύστημα. Η απομάκρυνση από την παραγωγή και η ικανοποίηση μη πραγματικών αλλά επίπλαστων αναγκών που εξυπηρετούσαν με τη σειρά τους μια πλασματική παραγωγή και στη συνέχεια μια εξακολουθητικά πλασματική ζήτηση δεν διαμόρφωσε συνθήκες ενός μόνο φαύλου κύκλου, αλλά μιας ατέρμονος σειράς φαύλων κύκλων που περιδινούνται και οδηγούν σε στασιμότητα και ύφεση, και πάντως στη μεγαλύτερη κρίση που γνώρισαν οι μεταπολεμικές οικονομίες. Δεν είναι μόνον η κρίση ρευστότητας. Αυτή είναι η επιφανειακή διάσταση του προβλήματος. Ούτε καν η κρίση της επιβραδυνόμενης ανάπτυξης. Γιατί αν η ανάπτυξη εξακολουθήσει να είναι ανάπτυξη άυλων τίτλων και όχι ανάπτυξη της πραγματικής οικονομίας, τότε η κρίση και θα διαιωνίζεται και θα βαθαίνει. Η μείωση των επιτοκίων και η ενθάρρυνση της οικονομίας της κατανάλωσης και των άυλων τίτλων δεν είναι ούτε καν ασπιρίνη μακροοικονομικά. Αν κάποιοι σκέπτονται τη σωτηρία (δυστυχώς με χρήματα των φορολογουμένων πολιτών) των τραπεζών και των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων ως αυτοσκοπό είναι εκτός ορθολογικής εκτίμησης του προβλήματος. Το σκεπτικό τους είναι προϊόν στενοκεφαλιάς και προκατάληψης. Στερείται ευελιξίας και αναζήτησης των πραγματικών αιτίων της κρίσης. Δηλαδή, «έτσι μάθαμε, έτσι κάνουμε», όπως υπαγορεύουν η τραπεζική γραφειοκρατία και οι διευθυντές των κρατικών λογιστηρίων απανταχού της Γης. Ομως εδώ έχουμε κρίση. Τα μέτρα ρουτίνας δεν αρκούν. Οσοι σκέπτονται έτσι και θεωρούν ότι όλοι οι Ισλανδοί (από φτωχοί ψαράδες) ή οι Λουξεμβούργιοι μπορούν να παίζουν στα χρηματιστήρια του κόσμου και να κερδίζουν διαρκώς χωρίς να παράγουν, είναι τουλάχιστον αφελείς. Είναι σαν να αποδέχονται πως όσοι παίζουν στα καζίνο του πλανήτη, στα «FAME STORIES» και τα «SURVIVORS» και τα «DREAM SHOWS» μπορούν να κάνουν όλοι, μα όλοι, την τύχη τους. Ομως η ζωή και η διεθνής οικονομία δεν είναι τηλεπαιχνίδι ούτε εικονική πραγματικότητα.


Δ’ Τα αμείλικτα ερωτήματα

Πού είναι σε παγκόσμια κλίμακα η σχέση και το σημείο ισορροπίας παραγωγής προς κατανάλωση; Πού είναι σε εθνικό επίπεδο η σχέση εγχώριας παραγωγής προς εγχώρια κατανάλωση; Πού είναι η σχέση αναλογίας παραγωγής τροφίμων και επισιτιστικών αγαθών προς την παγκόσμια ζήτηση τροφίμων; Πού είναι στον διεθνή καταμερισμό εργασίας, έργου και υπηρεσιών τα καινούργια σημεία ισορροπίας; Γιατί αφήνει ο αναπτυγμένος κόσμος τους πληθυσμούς της Αφρικής να πεθαίνουν από την πείνα; Ποιοι άφησαν την επέκταση της οικονομίας των υπηρεσιών και του σταδίου της οικονομίας μετά τις υπηρεσίες ακόμη (post services stage of economy) να γίνει τόσο αχαλίνωτη και άναρχη; Ποιο εκπαιδευτικό σύστημα απεφάσισε σε εθνικό επίπεδο την «παραγωγή» χιλιάδων πτυχιούχων του επιστημονικού πεδίου της διοίκησης επιχειρήσεων χωρίς να διαθέτει ο τόπος παρά μερικές δεκάδες επιχειρήσεις; Γιατί εθεωρήθη ως «ειδικότητα» πνευματικής ή σωματικής αναπηρίας η χειρωνακτική εργασία; Ποιος ακύρωσε σνομπίστικα και κάπως φασιστοειδώς την πανάρχαια ησιόδεια ρήση και λαϊκή παροιμία «η δουλειά δεν είναι ντροπή» («έργον δ’ ουδέν όνειδος»); Γιατί, τέλος, και με ποιο δικαίωμα η πολιτική υποκλίθηκε τόσο δουλοπρεπώς μπροστά στους τραπεζίτες; Προς τι μια τέτοια παραίτηση και αυτοαναίρεση; Αυτά είναι μερικά από τα καταγγελτικά ερωτήματα, οι απαντήσεις στα οποία μπορούν να ερμηνεύσουν την παρούσα κρίση. Και να οδηγήσουν σε δρόμους νέους, σε τρόπους νέων ισορροπιών, σε λύση και διέξοδο. Η παγκόσμια οικονομική κρίση που περνάμε από την άλλη ίσως είναι μια επώδυνη προειδοποίηση για να σταματήσει ο κατήφορος, να συνειδητοποιήσουμε το πρόβλημα και να φερθούμε με εντιμότητα προς τους ίδιους τους εαυτούς μας. Να μετατρέψουμε την κρίση σε ευκαιρία. Μπορούμε να προλάβουμε. Φτάνει να έχουμε τη γενναιότητα και τη δύναμη να δούμε τον δράκο κατάματα.


Ε’ Η αλαζονεία της δυνάμεως

Οι «γιάπηδες» των τελευταίων δύο δεκαετιών (με κρίσιμο ορόσημο την κατάρρευση του υπαρκτού σοσιαλισμού το 1989-90) απεδέχοντο τα δόγματα που εκήρυτταν οι αρχιερείς του «καπιταλισμού των καζίνο» και των άυλων τίτλων, που μιλούσαν για οικονομία της αγοράς άνευ ορίων και άνευ όρων και οδηγούσε στην παγκοσμιοποίηση και σχεδόν στην κατάργηση του έθνους-κράτους. Ο πρόεδρος της Βουλής των Αντιπροσώπων των ΗΠΑ στη δεκαετία του '90 Νιουτ Γκίνγκριτς (από τα γεράκια της αμερικανικής πολιτικής σκηνής) έλεγε: «Μόνον η Αμερική μπορεί να ηγηθεί του κόσμου. Η Αμερική παραμένει ο μόνος επί της υδρογείου παγκόσμιος πολιτισμός στην Ιστορία του ανθρωπίνου γένους. Χωρίς έναν σφριγηλό αμερικανικό πολιτισμό, ο βαρβαρισμός, η βία και η δικτατορία θα αυξάνουν σε όλον τον πλανήτη». Εγώ τον αντέκρουα στη Διακήρυξή μου το 1997, όταν έθετα υποψηφιότητα για πρόεδρος της Ν.Δ., σημειώνοντας: «Αυτά τα λόγια του Γκίνγκριτς ηχούν σαν κρωγμοί παγονιού όσο υπάρχει και είναι καταγεγραμμένη η ιστορική παρουσία και συμβολή της Ελλάδος στον παγκόσμιο πολιτισμό». Στην ίδια λογική, ένας άλλος αρχιερέας του αμερικανικού καπιταλισμού, ο Λέστερ Θάροου, γράφει με περισσή αναίδεια και οίηση: «Το μέλλον έχει αφεθεί στην αγορά. Και ό,τι ήθελε προκύψει». Και εγώ αντέλεγα, «Και όποιον πάρει ο χάρος, δηλαδή. Οχι, αυτή η ρώσικη ρουλέτα στο κεφάλι λαών και εθνών δεν έχει παιχθεί ποτέ στην Ιστορία της ανθρωπότητας. Δεν πρέπει ούτε σήμερα να επιτρέψουμε να παιχθεί. Η αντίσταση σ’ αυτό το πνεύμα του άκρατου μαρκετινισμού επιβάλλεται και για τον πρόσθετο λόγο ότι και αυτό το «φετίχ» της αγοράς συστηματικά νοθεύεται από τους δυνατούς ή από τον μόνο υπερδυνατό». Αυτά ήδη από το 1997.

Ωστόσο, τα όσα συμβαίνουν σήμερα δεν είναι κρίση του νεοφιλελευθερισμού. Είναι κρίση νομοτελειακή του νοθευμένου καπιταλισμού. Του αδειοδοτικού καπιταλισμού, της παρητημένης πολιτικής έναντι της χρηματιστικής οικονομίας, της πλασματικής ζήτησης και της καθ’ υποβολήν ανάγκης. Του καπιταλισμού της τρυφής και της χλιδής, που ομολογείται από τους χρόνους του Σόλωνα και του Λυκούργου ως προστάδιο της παρακμής. Αλήθεια, τι απέγιναν τα λεφτά που λείπουν από τη Wall Street και από τα χρηματιστήρια όλου του κόσμου; Δεν βλέπω να αναζητούνται. Δεν άκουσα συλλαβή για τιμωρία εκείνων που διέπραξαν τη λεηλασία. Δεν πρόκειται για οικονομική νομοτέλεια. Μη μας πουν. Πρόκειται για colpo grosso μεγάλης κλίμακας, μεγατόνων.


ΣΤ’ Η πρώτη προσέγγιση

Σήμερα βλέπουμε πως όλοι (G7, Παγκόσμια Τράπεζα ΔΝΤ, Ευρωζώνη) κινούνται -και σωστά- στον μονόδρομο της σωτηρίας των τραπεζών και της συντήρησης της ζήτησης μέσω της ρευστότητας εκ δανείων. Ομως δεν θα τους εμιμείτο ένας σώφρων νοικοκύρης εάν έμειναν μόνον σ’ αυτά. Εκείνος θα επεξέτεινε την «πολιτική» του στον περιορισμό των δαπανών, διαδοχικά, πρώτα της σπατάλης, ύστερα των περιττών ή των πολυτελών δαπανών και θα περιόριζε για κάποιο χρονικό διάστημα τη ζήτηση στις απόλυτα απαραίτητες δαπάνες. Αυτή τη φυσιολογική αντίδραση-συμπεριφορά δεν τη βλέπω. Πρέπει πάντως άμεσα να ακολουθήσει. Γιατί αλλιώς, θα αποβούν δώρον άδωρον όλα τα πρώτα μέτρα έκτακτης ανάγκης. Επιχειρείται ο τετραγωνισμός του κύκλου με τη σωτηρία των τραπεζών, δηλαδή μια λύση ατελέσφορη αν αυτές συνεχίσουν να δανείζουν μπαταχτσήδες σαν τους παλιούς υπερχρεωμένους οφειλέτες ή και νέους αφερέγγυους δανειολήπτες. Ενώ, αντιθέτως, οι καταθέσεις έστω και αν σώζονται δεν λαμβάνουν τόκο. Σαν λεόντεια σύμβαση μου φαίνεται όλο το πρόγραμμα. Κάποια αναθεώρηση θα έπρεπε να γίνει. Μια αναζήτηση ενός άλλου οικονομικο-πολιτικού ορθού. Την ίδια στιγμή, βλέπω τον σπάταλο σοσιαλισμό, αδιόρθωτο και αμετανόητο όπως πάντα, να επιχειρεί να έρθει στο προσκήνιο από την πίσω πόρτα. Θυμίζω πως το 1930 ο Ελευθέριος Βενιζέλος, μαχόμενος να αντιμετωπίσει και το κραχ του 1929, απέκρουε σοφά και διορατικά την επιδοματική κοινωνική πολιτική που του εισηγούντο, λέγοντας ότι τα μέτρα (επιδόματα υπέρ των ανέργων και απόρων των πόλεων) «θα αδειάσουν την ύπαιθρον, θα εκκενώσουν τους αγρούς και θα προκαλέσουν όλους εκείνους οι οποίοι δεν έχουν διάθεσιν να εργασθούν εις τας πόλεις, ώστε να εργασθούν διά το επίδομα». Ο Ελευθέριος Βενιζέλος όμως δεν ήταν δημαγωγός και κατ’ ακολουθίαν ψηφοθήρας μέσω επιδομάτων. Ηταν πραγματικός εθνικός ηγέτης και ταγός του λαού. Οδηγούσε τον λαό. Δεν ήγετο και εφέρετο από αυτόν και ακόμη χειρότερα από τις συντεχνίες και τις ποικίλες ομάδες πιέσεως.


Ζ’ Τι δέον γενέσθαι;

Η λύση στο σημερινό αδιέξοδο είναι μία: επιστροφή στην πραγματική οικονομία. Που δεν είναι άλλη από την παραγωγική οικονομία και τον περιορισμό της χρηματιστικής. Στο πεδίο της απασχόλησης, να εξισορροπηθεί η σχέση προσφοράς (εργασίας - υπηρεσιών) προς μισθό και αμοιβή. Η υπερθέρμανση της οικονομίας μέσω του υπερκαταναλωτισμού και της διευρύνσεως των άυλων τίτλων «έκαψε τη μηχανή». Πρέπει να κρυώσει. Απλά τα πράγματα.

Να ξανάρθουν στη ζωή μας τα παλιά (τα «ξεπερασμένα» κατά τους απατεώνες του λευκού κολάρου, τους λεγόμενους white collar criminals) κριτήρια της λιτότητας, της εργατικότητας, της πειθαρχίας και να σβηστούν τα καινούργια, όπως της ελάσσονος προσπάθειας και της μέγιστης ραστώνης και της «χλιδανεργίας», που διαβρώνουν κοινωνία, οικονομία και ηθική και που μετατρέπουν τους πολίτες σε περιφερόμενους διεκδικητές, σε επαίτες ή σε άρπαγες και πειρατές πάνω στο δικό τους πλοίο.

Τη γένεση των χρηματιστηρίων (και σημειώνουμε για την ιστορία πως στην Ελλάδα το πρώτο χρηματιστήριο, «μετοχοπρατήριο» όπως ελέγετο τότε, ελειτούργησε γύρω στα 1870 ανεπισήμως πάνω από το καφενείο «Η Ωραία Ελλάς» που ευρίσκετο στη διασταύρωση των οδών Ερμού και Αιόλου) υπαγόρευσε στην αρχή η ανάγκη να απαλλαγεί η βιομηχανία από τα νύχια του τραπεζίτη. Απευθύνθηκε τότε η βιομηχανία στον πολίτη-μικροεπενδυτή. Εκείνος έβαλε τα λεφτά του, συνήθως το περίσσευμα του εισοδήματός του, και έγινε μέτοχος, συμμέτοχος στα κέρδη και στις ζημίες της εταιρείας. Αυτή είναι η εταιρική ή μετοχική οικονομία. Ομως ο τραπεζίτης μπήκε ξανά στο παιχνίδι εγγραφόμενος και αυτός στον πίνακα των εισηγμένων. Η πρώτη νόθευση του παιχνιδιού. Ακολούθησαν και πολλές άλλες. Αποσυνδέθηκε το χρηματιστήριο από την παραγωγική διαδικασία και τη συνακόλουθη ανάπτυξη και έγινε «τζόγος». Και καζίνο. Με την κρίσιμη διαφορά ότι εδώ χάνει και το καζίνο, όχι μόνον οι παίκτες.

Η λύση είναι ο εξορθολογισμός της οικονομίας. Ψυχραιμία και όχι σκέψεις και κινήσεις πανικού. Μια λελογισμένη και ελεγχόμενη συντήρηση και μείωση της ζήτησης και κατ’ επέκτασιν της δανειοληψίας αποτελεί κάθαρση και εξυγίανση. Δεν είναι ύφεση. Η άκριτη επιμήκυνση της υπερθέρμανσης της οικονομίας με εκβιαστική ρευστότητα των τραπεζών και με εμμονή στην υπερκατανάλωση και στην πλασματική ζήτηση οδηγεί μακροπρόθεσμα σε θανάσιμο κραχ και σε βαθιά ύφεση. Ας το καταλάβουν αυτό οι τραπεζίτες και οι οικονομολόγοι. Και ας εκτιμήσουν υπεύθυνα και σωστά την έγκαιρη προειδοποίηση της τωρινής χρηματοπιστωτικής κρίσης. 

Σε κάθε περίπτωση, οι ευθύνες των πολιτικών είναι τεράστιες. Ας τις αναλάβουν. Πριν είναι αργά. Γι’ αυτό παραφράζουμε το «it's economy, stupid» που έλεγαν οι γιάπηδες του Κλίντον, στο πιο τίμιο, πιο αληθινό και πιο επίκαιρο «it's politics, gentlemen»!
 


Β.Γ.Π.
14.Χ.'08.

http://www.espressonews.gr/default.asp?pid=21&la=2&catid=1&artid=853223

Σχόλια

19/10 20:31  studio111
Ολυμπιακός-Πανθρακικός 2-0
19/10 21:25  piggy
Ελα φιλαρα ολα καλα?απο εδω και περα ζεσταινεται η θρυλαρα ολοι μαζι στην τουρκια στις 23 του μηνος.
θρυλε θρυλε σε αγαπω θρυλε θρυλε γα.α τους το μου.. της μανας τους βρε
Το σχόλιό σας

Σχετικά με το blog
Όσο Υπάρχει θάνατος.....ζήτω η αλητεία...

Μετοχές





 

Αναζήτηση
Προηγούμενα Άρθρα
Τελευταίες δημοσιεύσεις