STUDIO 111...

Λίγα λόγια για εμένα
...
Σύνδεσμοι


*** Τα οικονομικά της τρέλας..
866 αναγνώστες
Πέμπτη, 17 Σεπτεμβρίου 2009
08:32

022%20.gif                Ήρθαν απ΄ την Κρήτη ...;τα παιδιά του Ψηλορείτη        Καλημερα μας 

lehman_brothersΔώδεκα μήνες μετά την κατάρρευση των Lehman Brothers και τα περισσότερα γύρω από αυτήν παραμένουν  ακόμη μυστήριο. Κι όμως επρόκειτο για ένα γεγονός που λειτούργησε σαν έναυσμα για μια βαθιά ύφεση, η οποία ξεκίνησε μεν στις Ηνωμένες Πολιτείες αλλά απλώθηκε στην Ευρώπη και την Ασία, μετατρεπόμενη σε παγκόσμια καταστροφή.
 
Μέσα σε λίγες βδομάδες από τη χρεοκοπία των Lehman, οι τράπεζες όλου του κόσμου κλυδωνίζονταν, οι χρηματοπιστωτικές αγορές είχαν στεγνώσει, και οι μεγάλες εξαγωγικές  οικονομίες της Ασίας υφίσταντο πτώσεις παραγωγής σε κλίμακες της δεκαετίας του 1930. Καθώς οι αυθεντίες και οι δημοσιογράφοι έκαναν λόγο για το "τέλος της παγκοσμιοποίησης", το "τέλος του φονταμενταλισμού της αγοράς" ή ακόμη και για το "τέλος του ίδιου του καπιταλισμού", ο κόσμος κουνούσε το κεφάλι του. Ένιωθε ότι σίγουρα ήταν μπροστά σε κάποιου τύπου τέλος.
 
Τα συμπεριφορικά χρηματοοικονομικά έχουν θέσει εν αμφιβόλω την υπόθεση των αποδοτικών αγορών αμφισβητώντας την προϋπόθεση της - την ορθολογικότητα των παραγόντων της αγοράς. Οι ιστορικοί πάντοτε επεδείκνυαν μεγαλύτερο σκεπτικισμό απέναντι στις ικανότητες λήψης αποφάσεων των ανθρώπινων όντων, ιδίως των ηγεσιών και των κυβερνήσεων. Το κλασικό έργο για το θέμα είναι "Η Προέλαση της Τρέλας" της Barbara Tuchman ("The March of Folly"), το οποίο περιλαμβάνει καταγραφές βαθύτατα λάθος υπολογισμών, όπως ήταν η απόφαση των Τρώων να δεχτούν δώρο από τους Έλληνες, η ιαπωνική επίθεση στο Περλ Χάρμπορ και η αμερικανική πολιτική στον πόλεμο του Βιετνάμ.
 
Η Tuchman ορίζει την τρέλα ως την "εφαρμογή μιας πολιτικής που έρχεται σε αντίθεση με τα  συμφέροντα της ενεχόμενης περιφέρειας ή χώρας". Τα βασικά της κριτήρια είναι η εν λόγω πολιτική να μπορεί να συλληφθεί σαν αντιπαραγωγική στον καιρό της και ταυτόχρονα να υπήρχε κάποιος εφικτός εναλλακτικός τρόπος δράσης. Η κατάρρευση των Lehman ανταποκρίνεται και στις δύο αυτές προϋποθέσεις. Οι κίνδυνοι που ενέχονταν στο να αφεθεί στην κατάρρευση ένα χρηματοπιστωτικό ίδρυμα συστημικού μεγέθους ήταν πολύ καλά γνωστοί. Έξι μήνες νωρίτερα οι αμερικανικές αρχές είχαν στηρίξει την εξαγορά της υπό πτώχευση Bear Sterns από την JP Morgan για να αποφύγουν ακριβώς μια τέτοια έκβαση. Όσο για εφικτή εναλλακτική λύση, κι αυτή υπήρχε: θα μπορούσαν απλά να επαναλάβουν τη φόρμουλα της Bear Sterns, όπως και έκαναν πολύ σύντομα με την Merrill Lynch.
 
Παραμένει ακόμη ασαφές τι έγινε στα μυαλά των κορυφαίων σχεδιαστών πολιτικής εκείνο τον καιρό. Φοβήθηκαν μήπως το δημόσιο αίσθημα που θα στρέφονταν ενάντια στα εγχειρήματα διάσωσης των τραπεζών, καθώς έμειναν μόλις λίγες βδομάδες ως τις προεδρικές εκλογές; Πίστεψαν ότι απαιτούνταν η θυσία ενός θύματος προκειμένου να δικαιολογηθούν  τα άλλα εγχειρήματα διάσωσης; Όποιο και αν ήταν το κίνητρο, η κατάληξη ήταν τρέλα. Όπως οι ηγέτες της Ιαπωνίας που θεώρησαν ότι οι επιθέσεις στο Περλ Χάρμπορ μπορούσαν να είναι η 'ασφαλής' επιλογή, έτσι κι αυτοί κατέληξαν καταστρέφοντας αυτό που νόμιζαν ότι προστατεύουν: την αξιοπιστία της κυβέρνησης, το γόητρο της Γουόλ Στριτ, το παγκόσμιο κύρος των  ΗΠΑ. Η στήριξη μιας εξαγοράς των Lehman θα απαιτούσε ένα τετριμμένο κονδύλι σε σχέση με τα εξωφρενικά πόσα που οι κυβερνήσεις θα αναγκάζονταν  σύντομα να παράσχουν στα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα.
Σύμφωνα με την κ. Tuchman, η τρέλα απορρέει από την αυταπάτη, που έχει σαν πηγή της την "ξεροκεφαλιά" - τη συνήθεια των ανθρώπων να "συλλαμβάνουν μια κατάσταση σε όρους  σταθερών προϊδεασμών, και να αγνοούν ή να απορρίπτουν τα όποια σημάδια περί του αντιθέτου". Η αυταπάτη δεν περιορίζεται στους σχεδιαστές πολιτικής. Ας θυμηθούμε τον  διευθύνοντα σύμβουλο των Lehman, Richard Fuld, που απέρριψε μια κορεατική προσφορά εξαγοράς της τελευταίας στιγμής επειδή η τιμή ήταν υπερβολικά χαμηλή. Μέσα σε μια βδομάδα, η μετοχή των Lehman - στην οποία ο ίδιος και πολλοί συνάδελφοί του είχαν επενδύσει πολλά λεφτά - δεν άξιζε τίποτα.
 
Ας σκεφτούμε ακόμη τους πολιτικούς και τους σχολιαστές που επικροτούσαν την τρέλα με σκυθρωπές συζητήσεις επί των ηθικών κινδύνων και της ανάγκης να πάρουν πίσω τα λεφτά τους οι πιστωτές - δίχως να κατανοούν το αντίκτυπο τις χρηματαγορές. Ας θυμηθούμε τα μέσα μαζικής ενημέρωσης και το κοινό που χαίρονταν με το θέαμα του προσωπικού των Lehman το οποίο εγκατέλειπε τα γραφεία του με τα πράγματά του μέσα σε πλαστικές σακούλες - δίχως να σκέφτονται ότι τα μεγαλύτερα θύματα μιας χρηματοπιστωτικής κατάρρευσης είναι πάντα τα ασθενέστερα μέλη μιας κοινωνίας.
 
Τι θα γινόταν λοιπόν αν οι αρχές είχαν διευθετήσει μια συμφωνία του τύπου της Bear Sterns  και για τους Lehman; Η διατραπεζική αγορά δεν θα είχε υποστεί αυτό το τοξικό σοκ. Οι καταναλωτές δεν θα είχαν καταληφθεί από πανικό και δεν θα έπαυαν ξαφνικά να αγοράζουν αυτοκίνητα και άλλα αγαθά. Δεν θα είχαν απολυθεί δεκάδες εκατομμύρια εργαζόμενοι της Ασίας. Και τα δημόσια ελλείμματα δεν θα είχαν πετάξει σε αυτά τα αδιανόητα άλλοτε ύψη.
 
Είναι σίγουρο ότι η αμερικανική οικονομία θα παραμείνει σε ασταθές έδαφος για καιρό, με τα νοικοκυριά να αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα υπερχρέωσης και τον χρηματοπιστωτικό κλάδο βυθισμένο στα προβλήματα και με το μεγαλύτερο τμήμα του να επιβιώνει χάρη στην άμεση ή έμμεση κρατική στήριξη. Ο κόσμος θα παραμείνει επίσης σε ύφεση - για τις περισσότερες χώρες μια κακή αλλά 'φυσιολογική' ύφεση. 
 
Όπως λέει μια ιαπωνική παροιμία, δεν υπάρχει φάρμακο για τη βλακεία. Είναι μια υποτιμημένη δύναμη των ανθρωπίνων υποθέσεων από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα. Η διαμόρφωση του νέου εποπτικού πλαισίου  του χρηματοπιστωτικού τομέα πρέπει να έχει λάβει υπόψη του την ύπαρξή της - στη συμπεριφορά των επενδυτών, των επαγγελματιών του χρηματοπιστωτικού κλάδου και, το πιο σημαντικό, των ίδιων των σχεδιαστών πολιτικής και των εποπτικών αρχών.  


 

Το σχόλιό σας

Σχετικά με το blog
Όσο Υπάρχει θάνατος.....ζήτω η αλητεία...

Μετοχές





 

Αναζήτηση
Προηγούμενα Άρθρα
Τελευταίες δημοσιεύσεις